Tadeusz Chmielewski

nauczyciel
04.09.1906 08.09.1990 Sanok

Biografia

Urodził się 4 września 1906 r. w Sanoku w rodzinie Władysława (1860–1918), urzędnika bankowego, i Teresy z Ostapowiczów (1865–1947). W sanockim Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku kontynuował naukę: w 1923 ukończył VII klasę, w 1924 klasę VIII, a w roku szkolnym 1924/1925 zdał egzamin dojrzałości. Po maturze podjął studia uniwersyteckie; będąc studentem historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, działał w Akademickim Kole Sanoczan oraz sympatyzował z PPS; uzyskał tytuł magistra.

W latach II Rzeczypospolitej 1939 pracował jako nauczyciel w Rybniku. Zaangażował się w harcerstwo: od 1930 do 1935 był drużynowym DS przy Węźle Kolejowym w Rybniku, a od 1935 do 1939 drużynowym DS w Gimnazjum Klasycznym w Rybniku. Przed wojną był nauczycielem-historykiem w Państwowym Liceum i Gimnazjum w Cieszynie. W planach Głównej Kwatery ZHP przed 1939 miał wyjechać do pracy harcerskiej w gronie Polonii Amerykańskiej w 1940, czemu przeszkodził wybuch II wojny światowej.

Po nastaniu okupacji niemieckiej powrócił do Sanoka i zamieszkiwał w domu rodzinnym. W grudniu 1939 dokonał zabezpieczenia zbiorów biblioteki nauczycielskiej w Sanoku, część z nich deponując w mieszkaniu. Od January 1940 współpracował z inż. Stanisławem Szczepańcem i Józefem Recem w zakresie organizacji planów przerzutowych ludzi przez zieloną granicę na Węgry. Wiosną 1941 roku był przez pewien czas zatrudniony w Radzie Głównej Opiekuńczej w Sanoku. W kwietniu 1941 otrzymał od władz okupacyjnych zezwolenie na opracowanie monografii historycznej pt. Sanok w świetle XVIII, XIX i XX wieku i w tym celu otrzymał zgodę na wstęp do budynków i archiwum. W tym okresie współorganizował spółdzielnię „Podhalanka”.

W sferze oświatowej decyzją delegata Biura Okręgowego w Krakowie został mianowany członkiem Powiatowej Tajnej Komisji Oświaty i Kultury, obejmując funkcję referenta ds. szkolnictwa średniego i walki cywilnej; w składzie tego trzyosobowego gremium uczestniczył w kształtowaniu konspiracyjnego życia oświatowego na obszarze sanockim. Po wkroczeniu Armii Czerwonej, w początek sierpnia 1944, dokonał ujawnienia funkcjonowania konspiracyjnego szkolnictwa i udał się do zainstalowanych w Sanoku radzieckich władz.

Po wojnie trafił na Ziemie Odzyskane. Około 1946 był dyrektorem Szkoły Przysposobienia Spółdzielczego w Sławęcicach. Od 1946 do 1971 uczył geografii i historii w szkole w Sławęcicach, gdzie początkowo działał jako Młodzieżowy Ośrodek Szkoleniowy, potem szkoła chemiczna i Technikum Chemiczne. W 1950 został kierownikiem wydziału stolarskiego w Gimnazjum Chemicznym i Liceum Chemicznym oraz Gimnazjum Mechanicznym, a od 1957 był jednym z zastępców dyrektora Technikum Chemicznego i Zasadniczej Szkoły Zawodowej (obecnie Zespół Szkół nr 3 w Kędzierzynie-Koźlu). Został uznany za jednego z pionierów szkolnictwa na Opolszczyźnie. Od 1946 do 1948 był opiekunem DS w Młodzieżowym Ośrodku Szkoleniowym w Sławięcicach; był także opiekunem, szczepowym, a od 1957 do 1972 komendantem XXII Szczepu Starszoharcerskiego im. Bohaterów Warszawy przy Zespole Szkół Chemicznych. Był członkiem Komisji Historycznej Hufca i otrzymał tytuł harcmistrza Polski Ludowej.

W 1958 w księdze pamiątkowej sanockiego gimnazjum opublikowano cztery artykuły o jego osobie, a jego biogramy pojawiały się w „Roczniku Sanockim” i w innych publikacjach. Zmarł 8 września 1990 r.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Był pionierem szkolnictwa na Opolszczyźnie; nauczyciel geografii i historii w Sławęcicach (1946–1971).
W 1950 objął stanowisko kierownika wydziału stolarskiego w Gimnazjum Chemicznym i Liceum Chemicznym oraz Gimnazjum Mechanicznym; od 1957 zastępca dyrektora Technikum Chemicznego i ZSZ.
Komendant XXII Szczepu Starszoharcerskiego i harcmistrz.
Członek Powiatowej Tajnej Komisji Oświaty i Kultury; opiekun gminnych komisji egzaminacyjnych; członek PKOiK; nadzorował 519 egzaminów.
Otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Złoty Krzyż Zasługi; Krzyż Partyzancki; Krzyż Armii Krajowej; Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”.

Ciekawostki

Pseudonimy: Dzik, Tadeusz Smoleń, Jan Orszański, Jacek Woliński.
W grudniu 1939 zabezpieczył zbiory biblioteki nauczycielskiej w Sanoku i depozytował część z nich w mieszkaniu.
Podczas II wojny światowej prowadził działalność konspiracyjną w Sanoku i na Opolszczyźnie; jego praca w sklepie stanowiła przykrywkę.

Udostępnij