Powrót szczytów V4. Tusk: Grupa Wyszehradzka może znów liczyć się w Europie

Po dwóch latach wrócił formalny szczyt szefów rządów V4

Grupa Wyszehradzka wróciła do stołu rozmów na najwyższym szczeblu. Podczas spotkania pod Budapesztem premier Donald Tusk mówił o potrzebie odbudowy współpracy między Polską, Czechami, Słowacją i Węgrami. Był to pierwszy formalny szczyt V4 od 2024 roku, a poprzednie spotkanie szefów rządów tej grupy odbyło się w lutym 2024 roku w Pradze. Sam fakt wznowienia takich rozmów ma znaczenie polityczne, bo pokazuje próbę odnowienia formatu, który przez lata był jednym z najważniejszych głosów Europy Środkowo-Wschodniej.

Premier podkreślał, że przyszłość tego formatu nie zależy wyłącznie od kalendarza spotkań, ale przede wszystkim od sposobu współpracy. W jego ocenie kluczowe jest odtworzenie relacji opartych na zaufaniu, lojalności i przekonaniu, że partnerzy działają w dobrej wierze. To ważna deklaracja, bo w ostatnich latach państwa regionu różniły się w wielu sprawach politycznych, jednak jednocześnie wciąż mają wspólne interesy w najważniejszych obszarach unijnej polityki. Dla zwykłych obywateli oznacza to jedno: jeśli region zacznie mówić jednym głosem, łatwiej będzie walczyć o rozwiązania korzystne dla mieszkańców takich miast jak Sanok, a nie tylko dla największych stolic Europy.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

Wypowiedzi szefa rządu pokazują, że chodzi nie tylko o symboliczny powrót do rozmów, ale o próbę nadania Grupie Wyszehradzkiej nowej roli. V4 tworzą cztery państwa położone w centrum kontynentu, które wielokrotnie zabiegały o to, by interesy regionu były słyszane w Brukseli. Wspólny głos tych krajów może być szczególnie ważny wtedy, gdy ważą się decyzje dotyczące pieniędzy unijnych, kierunków rozwoju gospodarki czy bezpieczeństwa. W praktyce dla mieszkańców oznacza to, że od skuteczności takiej współpracy mogą zależeć ceny energii, warunki dla rolników, dostęp do funduszy na infrastrukturę i podejście do polityki migracyjnej.

• W spotkaniu uczestniczyli szefowie rządów czterech państw: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.
• Szczyt pod Budapesztem był pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt Grupy Wyszehradzkiej z udziałem premierów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo. Co wspólne działania mogą oznaczać dla ludzi

Donald Tusk zaznaczył, że mimo istniejących sporów państwa regionu łączy więcej, niż dzieli, zwłaszcza w sprawach kluczowych dla codziennego życia obywateli. Wśród takich obszarów wymienił bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności oraz rolnictwo. To nie są hasła oderwane od rzeczywistości. Bezpieczeństwo energetyczne przekłada się na rachunki za prąd i ogrzewanie, polityka spójności decyduje o tym, czy samorządy dostaną środki na drogi, szkoły i transport, a rolnictwo ma bezpośredni wpływ na sytuację gospodarstw i ceny żywności.

Z punktu widzenia mieszkańców mniejszych miast i powiatów, takich jak Sanok i cały region Podkarpacia, szczególnie ważna jest właśnie polityka spójności. To z niej finansowane są często inwestycje lokalne, które nie byłyby możliwe wyłącznie z budżetów samorządów. Jeśli państwa V4 będą w stanie wspólnie zabiegać o utrzymanie silnego wsparcia dla regionów, zwiększa to szanse na dalsze inwestycje w infrastrukturę, transport, ochronę środowiska czy usługi publiczne. Podobnie jest z rolnictwem, bo wspólne stanowisko krajów środkowoeuropejskich może wzmacniać pozycję rolników w negocjacjach dotyczących zasad wsparcia i konkurencji na wspólnym rynku.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Premier zwracał uwagę, że współpraca przynosi najlepsze rezultaty wtedy, gdy opiera się na zaufaniu i przekonaniu o dobrych intencjach partnerów. W praktyce oznacza to próbę budowania porozumienia ponad różnicami politycznymi tam, gdzie stawką są konkretne interesy regionu. Dla zwykłego obywatela to ważny sygnał, bo decyzje podejmowane na poziomie Unii Europejskiej coraz częściej wpływają na codzienność: od cen energii i kosztów produkcji po rynek pracy oraz zasady wsparcia dla samorządów i przedsiębiorców. Im silniejsza pozycja negocjacyjna państw regionu, tym większa szansa, że ich specyfika zostanie uwzględniona.

V4 jako głos Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej

Donald Tusk przypomniał również, że w momentach największej spójności Grupa Wyszehradzka była czymś więcej niż tylko forum rozmów. Według niego lojalna i solidarna V4 dawała nadzieję nie tylko swoim członkom, ale także całej wschodniej flance i państwom określanym jako nowi członkowie Unii Europejskiej. To pokazuje, że znaczenie tej współpracy wykracza poza interes czterech stolic. Chodzi o budowanie silniejszej pozycji całej części Europy, która często musi zabiegać o uwagę większych i bogatszych państw zachodnich.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

W tej perspektywie wznowienie formalnych szczytów można odczytywać jako próbę odbudowy politycznej sprawczości regionu. Wspólne działania Polski, Czech, Słowacji i Węgier mogą wzmacniać pozycję Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej i ułatwiać skuteczniejsze reprezentowanie interesów regionu na forum europejskim. Nie chodzi więc wyłącznie o dyplomatyczne deklaracje, lecz o realny wpływ na decyzje dotyczące pieniędzy, regulacji i strategicznych kierunków rozwoju. Dla mieszkańców oznacza to, że od jakości tej współpracy może zależeć, czy region będzie jedynie odbiorcą decyzji podejmowanych gdzie indziej, czy też stanie się współtwórcą rozwiązań ważnych dla całej Europy.

Powrót do regularnych spotkań szefów rządów V4 jest więc istotny nie tylko dla polityków. To sygnał, że państwa naszego regionu chcą na nowo szukać wspólnego języka tam, gdzie stawką są bezpieczeństwo, pieniądze z Unii i warunki rozwoju dla mieszkańców. W czasach rosnących kosztów życia, napięć wokół migracji i sporów o przyszłość europejskiej gospodarki, taki regionalny sojusz może mieć bardzo praktyczne znaczenie. Ostatecznie to właśnie od skuteczności takich działań zależy, czy interesy Europy Środkowo-Wschodniej będą słyszalne i traktowane poważnie przy podejmowaniu najważniejszych decyzji na kontynencie.