Rząd zapowiada kontrole w ochronie zdrowia i zmiany w jawności wynagrodzeń

Premier zapowiada szybkie działania w systemie ochrony zdrowia

Sprawa dotyczy jednego z najważniejszych obszarów usług publicznych, czyli dostępu do lekarza i leczenia szpitalnego. Premier Donald Tusk zapowiedział rozpoczęcie działań kontrolnych, które mają pokazać skalę problemów w ochronie zdrowia i przygotować grunt pod dalsze zmiany. Według zapowiedzi celem jest szybkie ustalenie, gdzie system działa wadliwie, gdzie dochodzi do nadużyć i jakie decyzje trzeba podjąć w pierwszej kolejności. Rząd wskazuje, że przez lata narastały zjawiska, które doprowadziły do poważnych nierówności i zaburzeń w funkcjonowaniu publicznej ochrony zdrowia.

"System, w którym znajomości mogą decydować o tempie dostępu do lekarza czy leczenia szpitalnego, wymaga radykalnych zmian. Dlatego niezbędna jest akcja kontrolna, która pozwoli zbudować możliwie szybki obraz koniecznych działań"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu poinformował, że kontrole mają objąć nie tylko sposób wydawania publicznych pieniędzy, ale także sytuacje, w których relacje osobiste mogą wpływać na dostęp do świadczeń medycznych. W zapowiedziach pojawił się także wątek wykorzystywania systemu przez część lekarzy do osiągania nieuzasadnionych korzyści finansowych. Wśród wskazanych przykładów wymieniono pracę w kilku miejscach jednocześnie. Według rządu takie przypadki wymagają dokładnego sprawdzenia, podobnie jak inne mechanizmy, które mogą osłabiać dostępność leczenia dla pacjentów.

"Nikogo nie obwiniam, ale system jest naprawdę zwyrodniały. Przez całe lata był coraz bardziej nastawiony na śrubowanie wynagrodzeń części lekarzy. Doszło do takich dysproporcji, że są szpitale, w których koszty wynagrodzeń stanowią niemal całość wszystkich wydatków"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Rząd podkreśla, że problem ma charakter wieloletni. Według przedstawionych informacji w wielu placówkach udział środków przeznaczanych na wynagrodzenia jest nieproporcjonalnie wysoki w porównaniu z wydatkami bezpośrednio związanymi z leczeniem pacjentów. To właśnie ta dysproporcja ma być jednym z powodów planowanej naprawy systemu. W ocenie premiera i rządu konieczne jest jednoczesne uporządkowanie zasad finansowania, nadzoru i odpowiedzialności za decyzje podejmowane w ochronie zdrowia.

Projekt ustawy i lipcowy rejestr umów mają zwiększyć przejrzystość

Jednym z pierwszych elementów zapowiedzianych zmian jest projekt ustawy przyjęty przez Radę Ministrów. Ma on umożliwić agencji podległej Ministerstwu Zdrowia skuteczne kontrolowanie i monitorowanie wynagrodzeń lekarzy. Z zapowiedzi wynika, że nadzór ma dotyczyć konkretnych osób i konkretnych wynagrodzeń, a więc nie tylko ogólnych danych zbiorczych. To ma otworzyć drogę do dokładniejszej weryfikacji tego, jak kształtują się płace w publicznej ochronie zdrowia.

"Wczoraj Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, który wreszcie umożliwi agencji podległej Ministerstwu Zdrowia skuteczne kontrolowanie i monitorowanie wynagrodzeń lekarzy. Będzie to dotyczyło konkretnych osób i konkretnych płac"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier zapowiedział, że nowe przepisy mają zostać przyjęte jeszcze podczas obecnego posiedzenia Sejmu. To wskazuje na przyspieszony harmonogram prac legislacyjnych. Kolejny termin dotyczy lipca, kiedy ma wejść w życie ustawa wprowadzająca centralny rejestr umów jednostek sektora finansów publicznych. Rejestr ma objąć także publiczną służbę zdrowia, w tym samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, co pozwoli na szerszą kontrolę warunków zawieranych umów i wysokości wynagrodzeń finansowanych ze środków publicznych.

"Mam nadzieję, że we współpracy ze środowiskiem medycznym będziemy poszukiwać kolejnych rozwiązań prawnych, które uniemożliwią nadużywanie systemu"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

• Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy dotyczący kontroli i monitorowania wynagrodzeń lekarzy dzień przed zapowiedzią premiera.
• Nowe przepisy mają zostać uchwalone jeszcze podczas obecnego posiedzenia Sejmu.
• W lipcu ma wejść w życie ustawa wprowadzająca centralny rejestr umów jednostek sektora finansów publicznych.
• W części szpitali koszty wynagrodzeń pochłaniają prawie 100% budżetu placówki.
• Kontrole mają objąć także przypadki pracy lekarzy w kilku miejscach jednocześnie.

Rząd wiąże większą przejrzystość płac z odbudową zaufania społecznego. Według zapowiedzi jawniejsze zasady mają ułatwić skuteczniejszy nadzór nad wydatkowaniem pieniędzy publicznych i ograniczyć ryzyko nadużyć. Istotne znaczenie ma tu nie tylko sam poziom wynagrodzeń, ale również sposób ich finansowania oraz relacja między kosztami płac a możliwościami leczenia pacjentów. W praktyce oznacza to, że planowane rozwiązania mają służyć zarówno kontroli, jak i uporządkowaniu zasad funkcjonowania publicznych placówek.

NIK sprawdzi wydatki, a w razie naruszeń możliwe będą dalsze kroki

Premier zapowiedział także odrębny tor działań dotyczący wykorzystania środków publicznych przeznaczanych na ochronę zdrowia. W tym zakresie zwrócił się do Najwyższej Izby Kontroli o przeprowadzenie kompleksowych kontroli. Celem ma być przygotowanie szczegółowego raportu oraz sformułowanie wniosków dotyczących miejsc, w których mogło dochodzić do nadużyć. Rząd zapowiada, że ustalenia mają posłużyć nie tylko do oceny sytuacji, ale też do wyciągnięcia konsekwencji tam, gdzie zostaną stwierdzone nieprawidłowości.

"Zwróciłem się do Najwyższej Izby Kontroli o przeprowadzenie kompleksowych kontroli. Chcę otrzymać szczegółowy raport oraz wnioski dotyczące miejsc, w których dochodziło do nadużyć. W uzasadnionych przypadkach sprawy będą kierowane również do prokuratury"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Zapowiedź obejmuje również wyjaśnienie sygnałów dotyczących nieprawidłowości w dostępie do świadczeń medycznych. Premier odniósł się do doniesień medialnych związanych ze Szpitalem Południowym oraz przypadkami korzystania z usług poza kolejnością albo z dodatkowymi ułatwieniami. W wypowiedzi zaznaczył, że sprawa dotyczy także polityków Koalicji Obywatelskiej, jeśli znajdowali się w takich sytuacjach. Oczekiwania zostały skierowane zarówno do samego szpitala, jak i do samorządu warszawskiego, od których premier zażądał precyzyjnych informacji.

"Dzisiaj w mediach pojawiają się sugestie dotyczące Szpitala Południowego i korzystania z usług poza kolejnością czy z ułatwieniami, także w odniesieniu do polityków Koalicji Obywatelskiej. Każdy, kto znajdzie się w tej sytuacji, będzie musiał publicznie wytłumaczyć, jak było naprawdę. Oczekuję również od szpitala i samorządu warszawskiego precyzyjnych informacji. Jest też wystarczająco dużo sygnałów, żeby szpital podjął także decyzje personalne"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

"Nie może pozostać żadna dwuznaczność i wszystko musi być wyjaśnione do samego spodu"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier zapowiedział dwa możliwe kierunki odpowiedzialności. Jeśli okaże się, że doszło do złamania prawa, sprawą ma zająć się prokuratura. Jeżeli natomiast ustalone zostanie naruszenie dobrych obyczajów, konsekwencją ma być odpowiedzialność polityczna. Rząd zaznacza przy tym, że podobne zjawiska nie mogą być traktowane jako jednostkowe incydenty, ponieważ mają szerszy charakter i wymagają zmian systemowych obejmujących cały obszar ochrony zdrowia.

"Jeśli okaże się, że złamano prawo, sprawą zajmie się prokuratura, a jeśli doszło do naruszenia dobrych obyczajów, będzie to skutkować odpowiedzialnością polityczną"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

"Znajomości nie mogą decydować o tempie dostępu do lekarza czy szpitala. System wymaga radykalnej naprawy i wspólnej odpowiedzialności wszystkich środowisk politycznych"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Zapowiedziane działania mają doprowadzić do ustalenia skali problemu i przygotowania dalszych zmian prawnych oraz organizacyjnych. Premier zaznaczył, że naprawa systemu będzie wymagała współpracy wszystkich sił politycznych, Prezydenta oraz środowiska medycznego. To oznacza, że poza bieżącymi kontrolami rząd przewiduje także dalszy etap prac nad rozwiązaniami systemowymi. Ich celem ma być większa przejrzystość, ograniczenie nadużyć i bardziej efektywne wykorzystanie publicznych środków z korzyścią dla pacjentów.